 |
Vidadi Babanlı. Varlıların çap etdirdiklərinin ədəbiyyata nə dəxli var?
 - Yaradıcılığınızda hansı yeniliklər var?
- Yenicə bir roman bitirmişəm. Roman “Qəribə məhəbbət” adlanır. Əsərdə sevənlər yaş etibarı ilə cavan deyillər, yaşlı insanlardır. Əsərin qəhrəmanları arasında yaşanan qəribə sevgidir. Romanı kitab halında çap etdirmək fikrindəyəm. Həm də “Azərbaycan” jurnalında çap olunacaq. Bundan başqa, “Sınmış inam” adlı pyes yazmışam, bu mövsümdə Gənc Tamaşaçılar Teatrında tamaşaya qoyulacaq. Çoxlu şeirlər də yazmışam.
- Yenidən şeir yazmağa səbəb nə oldu?
- Yaradıcılığa şeirlə başlamışam. Sonra haradasa 35 il şeir yaradıcılığından aralı düşdüm. 1989-cu ildən sonra ictimai təlatümlər, həyəcanlar, dərdlər, qayğılar, keçiridiyimiz stresslər məni yenidən şeirə qaytardı. Çünki nəsr uzun vaxt tələb edir, nəsr əsərini bir neçə aya, bir neçə ilə yazırsan. Amma şeir belədir ki, bədahətən gəlir, ictimaiyyətə daha tez çatdırırsan. Mənim Qarabağla, 20 yanvarla bağlı çoxlu şeirlərim var. Daxilən həmişə narahatam və bu səbəbdən bu cür mövzulara tez-tez qayıdıram.
- şeirlərinizdən ibarət kitab çap etdirmək fikriniz varmı?
- Indiyədək cəmi iki şeir kitabım çap olunub. Bu da azdır. şeirlərim çoxdur, elə maraqlananlar da. Indi şeirlərimi çapa hazırlayıram, gələn il kitab çap etdirmək niyyətim var.
- Ictimai məzmunlu “Ana intiqamı” povestiniz sonradan pyesə çevrildi. Eyni mövzuya müraciət etməyinizə səbəb nə oldu?
- Povest “Səhər” qəzetində hissə-hissə çap olunandan sonra Leyla xanım Bədirbəyli onu oxuyub bəyənmişdi. Teatrın o vaxtkı bədii rəhbəri Həsənağa Turabova bildirib ki, həmin ana obrazını oynamaq istəyirəm. Həsənağa Turabov povesti oxuduqdan sonra mənə povestin əsasında pyes yazmağı təklif etdi. Mən yazdım və Leyla Bədirbəyli baş rolda, ana rolunda oynadı. O vaxt bu əsərə xeyli tamaşaçı baxa bildi.
- Sonuncu nəsr əsəriniz olan “Gizlinlər” romanının mövzusu nədir?
- Keçən il çap etdirdiyim “Gizlinlər” romanında bizim yaradıcı ziyalıların həyatı, özüm qarışıq, əks olunub. Sovet dövrünün ədəbi-ictimai mühiti əks olunub, əsərdə o dövrdə ən görkəmli yazıçılar, şairlər haqqında söhbətlər var, ictimai-ədəbi mühitlə bağlı maraqlı məqamlar var.
- Bu gün çap problemi yazıçılar üçün böyük problemdir. Siz necə, problemlə üzləşirsinizmi? Kitablarınızı özünüz maliyyələşdirirsiniz, yoxsa, kömək edən olur?
- Bu gün yazıçılarımızın ən böyük problemi doğrudan da nəşr problemidir. Əsəri yazandan sonra oturub fikirləşirsən ki, mən bu kitabı necə nəşr etdirəcəyəm? Elə bir zamandayıq ki, dövlət məmurlarını da bu problem düşündürmür. Indi kitab çıxarmaq çox çətindir, indi dövlət qarışmır, yazıçı öz gücünə kitabını çap etdirməlidir. Bu da böyük çətinliklər törədir. Əsl yazıçılar maddi cəhətdən çox böyük ehtiyac içindədirlər, imkanları yoxdur. O pullular, varlılar var, onların çap etdirdiklərinin də ədəbiyyata dəxli yoxdur. Hamısı cəfəngiyyatdır.
- Demək, nəşriyyat məsələsinə dövlət baxmalıdır?
- Nəşriyyat məsələsinə dövlət bir daha baxmalıdır. Həm də aydın olmalıdır ki, kim nəşr ola bilər. Xaricdə yazıçı əsərini yazıb gətirir naşirə, naşir oxuyur və əgər əsərin bədii cəhətdən gözəl olduğunu görürsə, satılacağına əmindirsə, müəlliflə müqavilə bağlayıb çap edir, müəllif də kitabının çap edilməsi üçün pul tapmaq barədə fikirləşmir, hətta satışı da naşir təşkil edir. Amma bizdə necədir? Həm pulunu verib çap etdirirsən, həm də sonra kitabları qoltuğuna verirlər ki, apar sat. Belə şey olmaz axı. Bu, əsl yazıçılar, həqiqi yazıçılar üçün çox əskiklikdir, hara getsin, kimə versin kitabı? Bu, qürura, mənəviyyata sığışmayan bir haldır. Ziyalılar bu gün belə halla üzləşiblər. Bu məsələ gündəmə gəlməlidir. Yazıçıya dövlət qayğısı olmalıdır, ziyalılara bu sahədə kömək olmalıdır. Çünki ziyalı cəmiyyətin aparıcı qüvvəsidir. Onlar yaxşı yaşamalıdırlar, onların həyati problemləri olmamalıdır.
- Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sizə diqqət göstərirmi?
- Bir az narazıyam Yazıçılar Ittifaqından, getmirəm ora. On ildən çoxdur ayaq basmıram, rəhbərliyinin işlərindən narazıyam. Onlar yeri gələndə, tapdalayırlar haqqımı, ədəbiyyata dəxli olmayan adamlara isə qayğı göstərirlər. Münasibət korlayır hər şeyi, münasibətlə iş görmək olmaz. Ədəbi mühitdə münasibət arxa plana keçməlidir, yaradıcılıq ön planda olmalıdır və ziyalıya yaradıcılığına görə qiymət verilməlidir.
- Unudulmaqdan qorxursunuzmu?
- Adamlar arasında çox oluram, görürəm ki, hamı məni tanıyır. Hətta ucqar rayonlarda olanda belə, məni tanıyırlar, yaradıcılığımla maraqlanırlar. Ona görə, unudulmaqdan qorxmuram, əminəm ki unudulmayacam, yad edəcəklər məni. Xüsusən “Vicdan susanda” əsəri heç zaman unudulmayacaq.
- Indi müəllifi yaşadacaq, yaddaşlarda qalacaq əsərlər yaranmır...
- Vaxt gələcək, yaradılacaq, möhlət lazımdır. Əsl əsərlər sonradan yaranır, bir az ona məsafə lazımdır.
- Azərbaycan ziyalısı oxucu problemini necə həll etməlidir?
- Oxucu problemi var. Bir az əvvəl bundan daha çox narahat idik ki, oxucunu tamam itirmişik. Amma son vaxtlar görürəm ki, əsl kitab sevərlər yenə də kitab həvəsindədirlər, yenə də oxuyurlar, mütaliə edirlər. Amma miqdar çox azalıb, əvvəl kitablarımız yüz min, əlli min tirajla çap edilirdisə, indi cəmi min, beş yüz tirajla çap edilir. Bu da iqtisadi imkandan asılı məsələdir, həm yazıçı maddi imkansızlıqdan kitabını az tirajla çap etdirir, həm də oxucunun imkanı olmur ki, o kitabı alsın.
- Belə çoxmu davam edər?
- Yox, düşünürəm ki, düzələr. Çünki belə ola bilməz. Biz bu cür eləsək, gəncliyin mənəviyyatı tamam pozular. Ədəbiyyat birinci növbədə mənəviyyata qulluq edir, xidmət edir. Xalqın mənəviyyatı pozularsa, onda xalq öz xalqlığında qalmır, hər şeyini itirir, ona görə də xalqın özünü saxlaması üçün ədəbiyyatı, mədəniyyəti, elmi inkişafda olmalıdır.
- Azərbaycan ədəbiyyatında inkişaf varmı?
- Ədəbiyyatımızda durğunluq var, amma o demək deyil ki, ədəbiyyat tam yerində dayanıb. Yox, əsərlər yazılır, amma maddi imkansızlıqdan hələ oxucularına çata bilmir.
çap versiyası
 poçtla göndər
© Lit.az
|
Əli Əmirli
Anar
Elçin Əfəndiyev
Qılman İlkin
Afaq Məsud
Qəzənfər Kazımov
Tofiq Abdin
Vidadi Babanlı
International Journal of Academic Research!
International Standart